สำนักงานอัยการเขตบรูคลิน (Brooklyn District Attorney’s Office) ประกาศความสำเร็จในการตัดโครงสร้างพื้นฐานออนไลน์ของเครือข่ายฉ้อโกงคริปโตข้ามชาติที่ดูดเงินผู้เสียหายชาวรัสเซียในสหรัฐฯ ไปหลายสิบล้านดอลลาร์ โดยทำงานร่วมกับ FBI ปฏิบัติการยึดหรือทำลายเซิร์ฟเวอร์คลาวด์ 112 เครื่องและเว็บไซต์หลอกลวง 241 แห่ง ภายในเวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมง การปฏิบัติการครั้งนี้ถือเป็นหนึ่งใน cyber takedown ใหญ่ที่สุดที่เคยดำเนินการโดยอัยการท้องถิ่นในประวัติศาสตร์สหรัฐฯ ตามแถลงการณ์ที่เผยแพร่เมื่อวันพุธ
ทีมสืบสวนได้ยื่นหมายค้น (search warrant) ครอบคลุมสามเขตเวลา (time zone) พร้อมกันเพื่อยึดเซิร์ฟเวอร์ที่โฮสต์โดยบริษัทในยุโรปตะวันออกและสหรัฐอเมริกา ซึ่งภายในเซิร์ฟเวอร์ดังกล่าวมีข้อมูลผู้เสียหาย เนื้อหาเว็บไซต์ และซอฟต์แวร์ปฏิบัติการของเครือข่ายทั้งหมด อีริก กอนซาเลซ (Eric Gonzalez) อัยการเขตบรูคลิน ระบุว่าหน่วย Virtual Currency Unit ของสำนักงานเป็นผู้ระบุตัวตนการฉ้อโกง ติดตามคริปโตที่ถูกขโมย และค้นพบโครงสร้างพื้นฐานเบื้องหลังการดำเนินงาน ก่อนประสานงานกับ FBI เพื่อตัดรากถอนโคน
กลไกการหลอกลวง: จากโฆษณา Facebook ถึงการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมปลอม
โครงสร้างการหลอกลวงของเครือข่ายนี้เริ่มจากการ โฆษณาการลงทุนภาษารัสเซียบน Facebook เพื่อดึงดูดผู้เสียหายให้สนใจ จากนั้น “ที่ปรึกษา” ที่พูดภาษารัสเซียจะโทรศัพท์ติดต่อและแนะนำเหยื่อทีละขั้นตอนให้เปิดบัญชีบนแพลตฟอร์มคริปโตปลอมและซื้อสินทรัพย์ดิจิทัล เมื่อผ่านไปหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน เหยื่อที่พยายามถอนเงินจะถูกล็อกบัญชีหรือถูกเรียกเก็บ “ค่าธรรมเนียม” และ “ภาษี” ปลอม บางรายสูญเสียเงินออมทั้งชีวิตที่สะสมมา
สิ่งที่น่าตกใจคือหลังจากเหยื่อสูญเสียเงินไปแล้ว เครือข่ายจะกลับมาติดต่ออีกครั้งในคราบ “บริการกู้คืนเงิน” (recovery service) โดยสัญญาว่าจะช่วยดึงเงินที่ถูกขโมยกลับคืนมา ซึ่งเป็นการหลอกลวงซ้ำ (secondary scam) ที่ทำให้เหยื่อสูญเสียเงินเพิ่มเติมอีกชั้นหนึ่ง กลไกนี้ทำให้ความเสียหายสะสมเป็นทวีคูณและยากต่อการติดตาม
สิ่งที่ทำให้ปฏิบัติการครั้งนี้แตกต่างจากการตัดโดเมนทั่วไปคือ การที่หน่วย Virtual Currency Unit เคยตัดเว็บไซต์หลอกลวงไปแล้ว 400 โดเมนก่อนหน้านี้ แต่เว็บไซต์ใหม่ยังคงผุดขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง การยึดเซิร์ฟเวอร์หลังบ้านจึงเป็นจุดเปลี่ยนเชิงโครงสร้าง เพราะตัดความสามารถของเครือข่ายในการสร้างเว็บไซต์ใหม่อย่างรวดเร็วหรือเข้าถึงข้อมูลเหยื่อเดิม นักวิเคราะห์ด้านความปลอดภัยไซเบอร์ประเมินว่า การยึดซอฟต์แวร์ปฏิบัติการและฐานข้อมูลเหยื่อพร้อมกันทำให้เครือข่ายต้องเริ่มสร้างโครงสร้างใหม่จากศูนย์ ซึ่งใช้เวลานานและเพิ่มความเสี่ยงที่จะถูกตรวจจับ
นัยต่ออุตสาหกรรมคริปโตและแนวทางการป้องกัน
กรณีนี้สะท้อนช่องโหว่เชิงโครงสร้างของตลาดคริปโตที่ผู้ฉ้อโกงใช้ประโยชน์จากลักษณะ pseudonymous ของสินทรัพย์ดิจิทัลและแพลตฟอร์มที่ไม่มีการยืนยันตัวตน (unregulated platforms) เพื่อสร้างระบบหลอกลวงที่ซับซ้อนและข้ามพรมแดน การที่อัยการท้องถิ่นสามารถดำเนินการระดับนี้ได้สำเร็จถือเป็นบรรทัดฐานใหม่ (precedent) ว่าหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายระดับท้องถิ่นในสหรัฐฯ สามารถเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานคริปโตข้ามชาติได้โดยไม่ต้องพึ่งพาเพียงหน่วยงานกลาง
สำหรับนักลงทุนและผู้ใช้คริปโตในสหรัฐฯ โดยเฉพาะชุมชนชาวรัสเซีย การแจ้งเตือนเรื่องโฆษณาการลงทุนบนโซเชียลมีเดียและสายโทรศัพท์จาก “ที่ปรึกษา” ที่ไม่รู้จักยังคงเป็นภัยคุกคามอันดับต้นๆ นักวิเคราะห์ด้าน compliance ระบุว่า การที่ FBI และอัยการท้องถิ่นร่วมมือกันในระดับนี้ อาจเป็นสัญญาณว่าปฏิบัติการลักษณะเดียวกันจะขยายไปยังเครือข่ายหลอกลวงภาษาอื่นในภูมิภาคอื่นของสหรัฐฯ ต่อไป
เมื่อมองภาพรวมในระยะกลางถึงระยะยาว ยอดเงินที่เรียกคืนได้ราว 300,000 ดอลลาร์จากมูลค่าความเสียหายหลายสิบล้านดอลลาร์หลังการสืบสวนนาน 3 ปี ยังสะท้อนความท้าทายเชิงโครงสร้างในการติดตามและอายัดคริปโตที่ถูกโอนข้ามพรมแดนผ่านหลาย wallet และ exchange ผู้เสียหายจำนวนมากอาจต้องพึ่งพากระบวนการทางกฎหมายเพิ่มเติมเพื่อเรียกคืนเงิน ขณะที่อัยการบรูคลินระบุว่ากำลังทำงานเพื่อเรียกคืนเงินเพิ่มอีก ประเด็นที่ต้องติดตามคือศาลจะสั่งอายัดสินทรัพย์ดิจิทัลที่ติดตามได้หรือไม่ และเครือข่ายจะสร้างโครงสร้างใหม่ภายใต้โดเมนและเซิร์ฟเวอร์ชุดใด ซึ่งอาจใช้เวลาอีกหลายเดือนก่อนที่ปฏิบัติการรอบถัดไปจะเกิดขึ้น